Η βιομηχανία του θεάματος και η σύγχρονη κουλτούρα των διασημοτήτων έχουν οικοδομηθεί, σε μεγάλο βαθμό, πάνω στην εμπορευματοποίηση των κοινωνικών αγώνων. Η υποστήριξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ιδιαίτερα των δικαιωμάτων της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας, έχει συχνά μετατραπεί σε ένα ασφαλές, εταιρικά αποδεκτό εργαλείο δημόσιων σχέσεων (PR). Ωστόσο, η εξελισσόμενη γενοκτονία στη Γάζα, η μαζική εξόντωση αμάχων, η συστηματική καταστροφή μιας ολόκληρης κοινωνίας, αποκάλυψε με τον πιο ωμό τρόπο τα όρια του «επιτελεστικού ακτιβισμού» (performative activism). Με άλλα λόγια, τα πάλαι ποτέ ινδάλματα της προόδου επιλέγουν συνειδητά να σωπαίνουν ή ακόμα και να στηρίζουν ανοιχτά τη σφαγή βρεφών και τη γενοκτονική βία, αποκαλώντας κάθε κριτική προς την κυβέρνηση του Ισραήλ αντισημιτισμό.
Το διεθνές στερέωμα προσφέρει ορισμένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα αυτής της ακραίας αντίφασης. Η περίπτωση της Lady Gaga είναι ενδεικτική. Τον Δεκέμβριο του 2012, κατά τη διάρκεια της περιοδείας «Born This Way» στη Μόσχα, η τραγουδίστρια προχώρησε επί σκηνής σε μια φαινομενικά ηρωική δήλωση υπέρ των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων, προκαλώντας τις ρωσικές αρχές με τη φράση «Βάλε μου χειροπέδες, Ρωσία! Συλλάβετέ με! Δε δίνω δεκάρα!». Δύο χρόνια αργότερα, ωστόσο, τον Σεπτέμβριο του 2014, εν μέσω συνεχιζόμενων ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στην Παλαιστίνη, η ίδια εμφανίστηκε στο Τελ Αβίβ αγνοώντας πλήρως τα διεθνή καλέσματα για μποϊκοτάζ (BDS). Οι δηλώσεις της στον Independent ήταν αποκαλυπτικές της πλήρους αποσύνδεσής της από την παλαιστινιακή πραγματικότητα: «Η εικόνα που έχει ο κόσμος για το Ισραήλ δεν είναι η πραγματικότητα. Είναι ένα πανέμορφο μέρος, οι άνθρωποι έχουν καλή διάθεση».
Ένα άλλο από τα αμέτρητα παραδείγματα αποτελεί η P!nk. Tοn Σεπτέμβριο του 2026, ο Macklemore, ανοίγοντας τη συναυλία του Ed Sheeran μπροστά σε 80.000 θεατές στο New Jersey, ανέβηκε στη σκηνή φορώντας παλαιστινιακή κεφίγια. Φωνάζοντας «Ελεύθερη Παλαιστίνη» και ξεκαθαρίζοντας πως η κριτική στο Ισραήλ δεν συνιστά αντισημιτισμό, ερμήνευσε το «Hind's Hall» —ένα κομμάτι γραμμένο για την εξάχρονη Hind Rajab, που δολοφόνησαν στη Γάζα. Η αντίδραση ήρθε από την P!nk, μια καλλιτέχνιδα που το 2010 καθώς παραλάμβανε το βραβείο Ally for Equality από την Human Rights Campaign, είχε πει το περίφημο: «Είμαι γκέι… Βασικά δεν είμαι, αλλά αυτό δεν έχει καμία σημασία». Η ίδια, λοιπόν, αναδημοσίευσε στο Instagram μια ανάρτηση της φιλο-ισραηλινής οργάνωσης StopAntisemitism, η οποία χαρακτήριζε «απαίσια» την εμφάνιση του Macklemore, τον κατηγορούσε για αναπαραγωγή ψευδών ισχυρισμών περί γενοκτονίας και απαιτούσε συγγνώμη και επιστροφή χρημάτων στους θεατές..! Μετά την κοινωνική κατακραυγή, η απάντησή της ήταν: «Το να αρέσεις σε όλους είναι η δουλεία ενός κλόουν». Σε μια ιστορική στιγμή όπου δολοφονούνται κατά συρροή άμαχοι, η καλλιτέχνιδα επέλεξε να ταυτιστεί με την απαίτηση λογοκρισίας ενός συναδέλφου της, προτάσσοντας την ενόχληση ορισμένων θεατών έναντι του δικαιώματος στη ζωή ενός ολόκληρου λαού.
Η ελληνική πραγματικότητα: Από τα Pride στη σιωπή
Αυτή η αποσύνδεση της ρητορικής από την ηθική συνέπεια δεν αποτελεί αποκλειστικά αμερικανικό φαινόμενο. Η Ελένη Φουρέιρα, για παράδειγμα, έχοντας κεφαλαιοποιήσει τη δημοφιλία της ως απόλυτο σύμβολο στα εγχώρια και διεθνή Pride —πρωταγωνιστώντας στο Pride του Άμστερνταμ το 2018 και της Αθήνας το 2019— βρέθηκε το 2025 να κυκλοφορεί τραγούδι με παραγωγό Ισραηλινό και υποστηρικτή του IDF. Την ίδια ακριβώς στιγμή, η Λωρίδα της Γάζας βίωνε συνθήκες απόλυτης λιμοκτονίας, βομβαρδισμών νοσοκομείων και δολοφονίας αμάχων.
Ακόμα πιο ηχηρή ήταν η και περίπτωση του Γιώργου Καπουτζίδη. Ως ένας άνθρωπος που συνέβαλε καθοριστικά στην ορατότητα και την ευαισθητοποίηση του ελληνικού κοινού σε ζητήματα σεξισμού και ρατσισμού, ο Καπουτζίδης χρησιμοποίησε το βήμα της Eurovision το 2022 για να δώσει μια εξαιρετική απάντηση στον ομοφοβικό λόγο: «Αδερφή είμαι. Αλλά όχι κακιά. Είμαι καλή! [...] Αυτά πρέπει να τα συζητάμε ανοιχτά. Αν δεν τα συζητήσουμε, δε θα τα αντιμετωπίσουμε». Αυτή η αναγκαιότητα της «ανοιχτής συζήτησης», ωστόσο, εξανεμίστηκε τέσσερα χρόνια αργότερα. Στον απόηχο του Ελληνικού Τελικού της Eurovision το 2026, με τους διαδηλωτές συγκεντρωμένους έξω από τον χώρο να διαμαρτύρονται για τη συμμετοχή του Ισραήλ στον διαγωνισμό (θυμίζοντας τον ορθό αποκλεισμό της Ρωσίας μετά την εισβολή στην Ουκρανία), ο παρουσιαστής ρωτήθηκε για τις κινητοποιήσεις. «Δεν ήμασταν έξω, ήμασταν μέσα! Μη μας ρωτάτε τέτοια πράγματα, σας παρακαλώ πάρα πολύ! Αυτή τη στιγμή εδώ θα μας ρωτήσετε για εμάς!», απάντησε έξαλλος, κάνοντας υπόδειξη στη δημοσιογράφο για το τι μπορεί να ρωτήσει και τι όχι.
#Blockout2024: Η ψηφιακή αποκαθήλωση της υποκρισίας
Η σταγόνα που ξεχείλισε το ποτήρι της δημόσιας ανοχής απέναντι στην επιτελεστική ουδετερότητα των σελέμπριτις ήρθε την άνοιξη του 2024. Στις 6 Μαΐου, ενώ ο επίσημος απολογισμός των Παλαιστινίων νεκρών από τις ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές είχε ξεπεράσει τους 35.000, η παγκόσμια ελίτ παρέλαυνε στο Met Gala, σε μια επίδειξη δυστοπικής χλιδής.
Η αντίθεση ανάμεσα στην τραγική πραγματικότητα της Ράφα και την πολυτέλεια της Νέας Υόρκης πυροδότησε το #Blockout2024 (ή Operation Blockout). Οι χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ξεκίνησαν μια μαζική εκστρατεία μπλοκαρίσματος των λογαριασμών (celebrity block party) όλων των διασημοτήτων και οργανισμών που τηρούσαν σιγή ιχθύος ή στήριζαν ανοιχτά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις. Ήταν μια ψηφιακή λαιμητόμος που στόχευε κατευθείαν στον πυρήνα της δύναμής τους: τους αλγόριθμους, το engagement και, κατ' επέκταση, τα διαφημιστικά τους έσοδα. Η πλατφόρμα του Instagram προσπάθησε να επιβάλει σκληρή καταστολή, αναστέλλοντας δεκάδες λογαριασμούς που προωθούσαν το κίνημα. Παρά τη φθορά και την απώλεια ορμής του κινήματος μέχρι τον Αύγουστο, το #Blockout2024 επέτυχε τον πρωταρχικό του στόχο: διαμόρφωσε μια νέα κοινωνική αντίληψη. Απομυθοποίησε πλήρως τα ινδάλματα που για χρόνια πουλούσαν «επανάσταση» και «ευαισθησία» με το αζημίωτο.
Το pinkwashing και η εργαλειοποίηση των δικαιωμάτων
Η υπεράσπιση της ισότητας και της αγάπης «άνευ όρων», όπως διαφημίζεται στα πολύχρωμα άρματα των παρελάσεων, αποδεικνύεται εντελώς κενή όταν ο καλλιτέχνης ή η εκάστοτε διάσημη περσόνα αρνείται να διακόψει τους επαγγελματικούς και οικονομικούς δεσμούς με τους υποστηρικτές ενός καθεστώτος κατοχής και απαρτχάιντ. Το υπόβαθρο αυτής της αντίφασης εδράζεται στο φαινόμενο «pinkwashing», της στρατηγικής δηλαδή του κράτους του Ισραήλ να εργαλειοποιεί την (πραγματική ή φαινομενική) προστασία των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων εντός των συνόρων του, προκειμένου να ξεπλύνει την εικόνα του διεθνώς και να αποκρύψει τις κατάφωρες παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων εις βάρος των Παλαιστινίων.
Η γενοκτονία στη Γάζα δίχασε βαθιά το παγκόσμιο κίνημα υποστήριξης των ΛΟΑΤΚΙ+ δικαιωμάτων. Οργανώσεις όπως η ACT UP NY —η οποία μετέτρεψε το ιστορικό ροζ τρίγωνο της σε σχήμα καρπουζιού (σύμβολο της παλαιστινιακής αντίστασης) και υιοθέτησε το σύνθημα «πολεμήστε το AIDS, όχι τους Παλαιστινίους»— και σελίδες στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όπως η Queers for Palestine, ανέδειξαν ότι δε νοείται queer απελευθέρωση χωρίς την παλαιστινιακή απελευθέρωση. Όπως επισημαίνουν Παλαιστίνιοι ακτιβιστές, η απεικόνιση της παλαιστινιακής κοινωνίας ως συλλογικά και μοναδικά ομοφοβικής είναι ένα ρατσιστικό αφήγημα που στοχεύει στην απανθρωποποίηση (dehumanization) ενός ολόκληρου λαού, καθιστώντας τον «άξιο» να βομβαρδιστεί.
Στον αντίποδα, μεγάλες, καλά χρηματοδοτούμενες οργανώσεις δικαιωμάτων των ΗΠΑ, όπως η HRC και η GLAAD, βρέθηκαν στο στόχαστρο σφοδρών διαμαρτυριών, όχι μόνο για την άρνησή τους να καταδικάσουν τη σφαγή, αλλά και για τις σχέσεις τους με εταιρείες κατασκευής όπλων, όπως η Northrop Grumman. Σε διεθνές επίπεδο, η Παγκόσμια Ένωση ILGA έφτασε τον Οκτώβριο του 2024 στο σημείο να αναστείλει προσωρινά τη συμμετοχή της ισραηλινής ΛΟΑΤΚΙ+ οργάνωσης The Aguda και να ακυρώσει τη διεξαγωγή του συνεδρίου της στο Τελ Αβίβ, κατηγορώντας την οργάνωση για υποστήριξη κυβερνητικών πολιτικών και απροθυμία να καταδικάσει εγκλήματα πολέμου που συνιστούν γενοκτονία. Αν και η ILGA αργότερα ανακάλεσε την αναστολή, το ρήγμα είχε ήδη καταγραφεί οριστικά: η υπεράσπιση της σεξουαλικής ταυτότητας, της ρομαντικής ταυτότητας, της ταυτότητας φύλου δεν μπορεί να συμβαδίζει με την ανοχή εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας.
Η γενοκτονία στη Γάζα, τελικά, δεν ισοπέδωσε μόνο πόλεις, σχολεία και νοσοκομεία. Ισοπέδωσε οριστικά και τον μύθο του ακίνδυνου, «πολιτικά ορθού» μεν επιτελεστικού δε ακτιβισμού των επωνύμων. Απέδειξε ότι, όταν η καταδίκη της καταπίεσης αφορά μόνο τις ταυτότητες που είναι φιλικές προς το κεφάλαιο, τότε δεν μιλάμε για ακτιβισμό, αλλά για χυδαία εργαλειοποίηση. Και απέναντι στα νεκρά βρέφη και τους ισοπεδωμένους καταυλισμούς, η ουδετερότητα είναι συνειδητή συνενοχή. Και είναι μια συνενοχή που θα τους συνοδεύει για πάντα.