Στο επίκεντρο διεθνούς κύματος διαμαρτυριών βρίσκεται η ραγδαία επέκταση των κέντρων δεδομένων (data centers) για την Τεχνητή Νοημοσύνη, με ακτιβιστικές οργανώσεις να συντονίζουν δράσεις σε 16 χώρες, σήμερα και αύριο, Σάββατο. Η κινητοποίηση ξεκίνησε δυναμικά στο Άμστερνταμ, όπου τουλάχιστον 100 διαδηλωτές εισήλθαν σε εργοτάξιο κέντρου δεδομένων της Microsoft, διαμαρτυρόμενοι για το αυξανόμενο περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος της ψηφιακής επέκτασης.
Στο Άμστερνταμ, τουλάχιστον 100 ακτιβιστές συγκεντρώθηκαν στο εργοτάξιο της Microsoft, σχηματίζοντας αρχικά ανθρώπινη αλυσίδα και στη συνέχεια εισερχόμενοι στον χώρο. Ορισμένοι σκαρφάλωσαν σε γερανούς, κρέμασαν μπαλόνια και χόρεψαν, ενώ η αστυνομία παρέμενε σε ετοιμότητα. Η παρέμβαση σηματοδότησε την έναρξη ενός διήμερου κύκλου κινητοποιήσεων με κεντρικό αίτημα την αναστολή της κατασκευής μεγάλων κέντρων δεδομένων.
Οι δράσεις, σύμφωνα με τον συνασπισμό «Stop Dirty Data Centres», που συνενώνει περιβαλλοντικές οργανώσεις και πρωτοβουλίες για τα ψηφιακά δικαιώματα, επεκτείνονται σε 16 χώρες. Μεταξύ των κινητοποιήσεων που έχουν προγραμματιστεί περιλαμβάνονται πορεία στο Δουβλίνο, διαμαρτυρία έξω από το κοινοβούλιο της Βαρσοβίας, καθώς και συγκέντρωση κατά της κατασκευής ενός ακόμη κέντρου δεδομένων της Microsoft στη Δανία.
Ενέργεια, νερό και κλιματική κρίση
Στο επίκεντρο των αντιδράσεων βρίσκεται η τεράστια κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας και νερού από τις εγκαταστάσεις που υποστηρίζουν την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι ακτιβιστές προειδοποιούν ότι τα data centers αυξάνουν την πίεση στα ενεργειακά δίκτυα, ανταγωνίζονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις για περιορισμένους φυσικούς πόρους και θέτουν σε κίνδυνο την επίτευξη των κλιματικών στόχων.
Παράλληλα, εκφράζουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις στην απασχόληση, την προσωπική ασφάλεια και την εθνική κυριαρχία, επισημαίνοντας ότι η συγκέντρωση τεράστιας υπολογιστικής ισχύος και δεδομένων στα χέρια λίγων μεγάλων ιδιωτικών εταιρειών δημιουργεί νέες μορφές εξάρτησης και ισχύος.
Η πρωτοβουλία «Stop Dirty Data Centres» διευκρινίζει ότι δεν τάσσεται κατά της τεχνολογικής προόδου ούτε ζητά το κλείσιμο των ήδη λειτουργούντων εγκαταστάσεων. Διεκδικεί, ωστόσο, την αναστολή κατασκευής νέων μεγάλων κέντρων δεδομένων έως ότου οι κυβερνήσεις θεσπίσουν σαφές και αυστηρότερο πλαίσιο κανόνων για τη λειτουργία και τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις τους.
Η απάντηση της Microsoft και το ευρωπαϊκό δίλημμα
Από την πλευρά της, η Microsoft δηλώνει ότι κατανοεί τις ανησυχίες των πολιτών και σέβεται το δικαίωμά τους να εκφράζουν ειρηνικά την αντίθεσή τους στα έργα. Ξεκαθαρίζει, ωστόσο, ότι δεν πρόκειται να ανεχθεί παράνομες ενέργειες.
Οι τεχνολογικές εταιρείες υποστηρίζουν ότι η ανάπτυξη των data centers είναι αναγκαία για να καλυφθεί η αυξανόμενη παγκόσμια ζήτηση για υπηρεσίες Τεχνητής Νοημοσύνης και υπολογιστικού νέφους (cloud computing), καθώς αποτελούν βασικές υποδομές για επιχειρήσεις, κυβερνήσεις και καταναλωτές.
Η Ευρώπη βρίσκεται έτσι αντιμέτωπη με ένα σύνθετο δίλημμα: από τη μία πλευρά επιδιώκει να καλύψει την απόσταση από τις ΗΠΑ και την Ασία στην ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης, προσδοκώντας αύξηση της παραγωγικότητας και ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Από την άλλη, καλείται να διασφαλίσει ότι η ψηφιακή μετάβαση δεν θα γίνει εις βάρος του περιβάλλοντος, των φυσικών πόρων και των κοινωνικών δικαιωμάτων.
Το κύμα των κινητοποιήσεων, από την Ευρώπη έως την Ινδία και τις ΗΠΑ, αναδεικνύει ότι η συζήτηση για την Τεχνητή Νοημοσύνη δεν περιορίζεται πλέον στις τεχνολογικές δυνατότητές της, αλλά επεκτείνεται στο ποιος πληρώνει το πραγματικό κόστος της ανάπτυξής της.
