Σε δημοσιευμένη μελέτη της στο Our World in Data (Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης), η περιβαλλοντολόγος, αναλύτρια δεδομένων και επικεφαλής ερευνήτρια της πλατφόρμας Hannah Ritchie αποτυπώνει την ιστορική διαδρομή της οικολογικής φθοράς. Η Ritchie χρησιμοποιεί ως κεντρική μονάδα μέτρησης τη βιομάζα, μετρούμενη σε τόνους άνθρακα. Ο δείκτης αυτός εκφράζει τη συνολική βιολογική παραγωγικότητα ενός οικοσυστήματος και αναδεικνύει τη σημασία των μεγάλων θηλαστικών που βρίσκονται στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας.
Η έρευνα αναδεικνύει ότι η δραματική απώλεια του 85% της βιομάζας των άγριων θηλαστικών εξελίχθηκε σε δύο κύριες ιστορικές φάσεις. Κατά την προ-γεωργική περίοδο, πριν από 100.000 χρόνια, η βιομάζα των άγριων χερσαίων θηλαστικών ανέρχονταν σε 20 εκατομμύρια τόνους άνθρακα. Η σταδιακή εξάπλωση του ανθρώπου οδήγησε στην Εξαφάνιση της Μεγαπανίδας του Τεταρτογενούς, αφανίζοντας πάνω από 178 είδη μεγάλων ζώων, όπως μαμούθ και ευρωπαϊκά λιοντάρια, λόγω της έντονης θηρευτικής δραστηριότητας. Στη συνέχεια, με την εμφάνιση της γεωργίας πριν από 10.000 χρόνια, η απευθείας πίεση του κυνηγιού υποχώρησε, αλλά η μετατροπή των δασών και των λιβαδιών σε καλλιέργειες στέρησε από τα ζώα τους φυσικούς τους οικότοπους. Σήμερα, η βιομάζα των άγριων θηλαστικών έχει υποχωρήσει στα μόλις 3 εκατομμύρια τόνους άνθρακα, έχοντας χάσει το 85% της αρχικής της ποσότητας, ενώ η συντριπτική πλειονότητα της εναπομείνασας βιομάζας στον πλανήτη καλύπτεται πλέον από τον άνθρωπο και τα εκτρεφόμενα παραγωγικά ζώα.
Η ψευδαίσθηση της «επιστροφής στη φύση» και η διέξοδος της τεχνολογίας
Η Ritchie καταρρίπτει την ιδέα ότι η σωτηρία του περιβάλλοντος βρίσκεται στην επιστροφή στις συνήθειες των προγόνων μας. Σύμφωνα με τους υπολογισμούς της, αν ο σημερινός πληθυσμός των 8 δισεκατομμυρίων ανθρώπων προσπαθούσε να καλύψει τις διατροφικές του ανάγκες σε κρέας κυνηγώντας, το εναπομείναν 15% των άγριων θηλαστικών θα είχε εξαφανιστεί εντελώς μέσα σε λιγότερο από έναν μήνα.
Η μόνη βιώσιμη διέξοδος βασίζεται στην αποσύνδεση της ανθρώπινης ανάπτυξης από την περιβαλλοντική φθορά. Τα τελευταία 50 χρόνια, η απαιτούμενη γεωργική γη ανά άτομο έχει υποδιπλασιαστεί λόγω της αύξησης των στρεμματικών αποδόσεων. Παράλληλα, η εξέλιξη της τεχνολογίας τροφίμων —με την ανάπτυξη του καλλιεργημένου κρέατος στο εργαστήριο, τις τεχνικές μικροβιακής ζύμωσης και τα φυτικά υποκατάστατα— επιτρέπει την παραγωγή πρωτεΐνης χωρίς την ανάγκη βοσκοτόπων και ζωοτροφών. Εφόσον αυτές οι τεχνολογίες αποκτήσουν εμπορική κλίμακα, τεράστιες εκτάσεις γης θα αποδεσμευτούν, επιτρέποντας στα άγρια θηλαστικά να ανακτήσουν τον ζωτικό τους χώρο.
Πηγή: Hannah Ritchie (2021) - “Wild mammals have declined by 85% since the rise of humans, but there is a possible future where they flourish”, OurWorldinData.org
