Την πρόθεσή της να παρουσιάσει ένα αυστηρό πλαίσιο περιορισμών –που φτάνει μέχρι και την πλήρη απαγόρευση πρόσβασης των ανηλίκων στα κοινωνικά δίκτυα– ανακοίνωσε η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Οι επίσημες ανακοινώσεις αναμένονται στην ομιλία της στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 16 Σεπτεμβρίου, ενώ πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται το όριο των 15 ετών (ή των 13 με γονική συναίνεση).
Η Κομισιόν εστιάζει δικαιολογημένα στους σοβαρούς κινδύνους που ελλοχεύουν στο διαδίκτυο: τους αλγόριθμους που προκαλούν εθισμό, αλλά κυρίως τη ραγδαία εξάπλωση της ακροδεξιάς προπαγάνδας, της ρητορικής μίσους και της συστηματικής παραπληροφόρησης, που στοχεύουν ανεξέλεγκτα τις πιο ευάλωτες ηλικίες. Η ανάγκη προστασίας των νέων απέναντι στα τοξικά αυτά φαινόμενα είναι αναμφισβήτητη.
Ωστόσο, η συζήτηση για μια οριζόντια απαγόρευση ανοίγει ένα παράλληλο, εξίσου κρίσιμο μέτωπο. Για τη νέα γενιά, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελούν απλώς μέσο ψυχαγωγίας, αλλά ένα ζωντανό παράθυρο στον κόσμο. Μέσα από τις πλατφόρμες αυτές, τα παιδιά και οι έφηβοι έρχονται σε επαφή με διαφορετικές κουλτούρες, ερεθίσματα και εναλλακτικές ιδέες, ξεπερνώντας τα στενά όρια της κυρίαρχης αφήγησης, του εγχώριου συντηρητισμού ή των ορίων που επιβάλλει το εκάστοτε σύστημα.
Η επαφή αυτή με την παγκόσμια ποικιλομορφία καλλιεργεί την ενσυναίσθηση, τη συμπερίληψη και την κριτική σκέψη. Το ερώτημα λοιπόν που τίθεται ενόψει των αποφάσεων στις Βρυξέλλες είναι κομβικό: Πώς θα προστατευθούν οι νέοι από τη μισαλλόδοξη προπαγάνδα και την εκμετάλλευση, χωρίς ταυτόχρονα να αποκοπούν από τα θετικά στοιχεία της παγκόσμιας ψηφιακής κοινότητας και τη δυνατότητα να γνωρίσουν τον «άλλο»;
Το εγχείρημα συναντά ήδη νομικά και θεσμικά εμπόδια, όπως συνέβη στη Γαλλία όπου το Συνταγματικό Συμβούλιο έκρινε μη σύννομο ένα αντίστοιχο μέτρο. Παρά τις πιέσεις ηγετών όπως ο Εμανουέλ Μακρόν για πανευρωπαϊκές απαγορεύσεις, η πρόκληση για την Ευρώπη δεν είναι απλώς να κατεβάσει τους διακόπτες, αλλά να διαμορφώσει συνθήκες ασφαλούς, ενσυνείδητης και ελεύθερης πρόσβασης στη γνώση.
Ενώ η θωράκιση απέναντι στη φασιστική προπαγάνδα και την παραπληροφόρηση κρίνεται επιβεβλημένη, η οριζόντια απαγόρευση απειλεί να στερήσει από τα παιδιά το μοναδικό τους παράθυρο στις κουλτούρες του κόσμου.
