Σαράντα πέντε χρόνια μετά την απόφαση-σταθμό του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) στην υπόθεση Dudgeon κατά Ηνωμένου Βασιλείου το 1981, η Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης υιοθέτησε την πρώτη συντονισμένη Στρατηγική για την Ισότητα των ΛΟΑΤΚΙΑ+ Ατόμων (2027-2032). Η απόφαση αυτή ενοποιεί το νομικό κεκτημένο δεκαετιών, τις συστάσεις της Επιτροπής Υπουργών και τα πορίσματα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κατά του Ρατσισμού και της Μισαλλοδοξίας (ECRI), θέτοντας ένα δεσμευτικό πλαίσιο δράσης για τα 46 κράτη-μέλη.
Όπως τόνισε ο Γενικός Γραμματέας του Συμβουλίου της Ευρώπης, Alain Berset, η στρατηγική δεν αποτελεί αφετηρία αλλά το πέρασμα σε ένα νέο, θεσμικά οχυρωμένο στάδιο, υπογραμμίζοντας ότι το Συμβούλιο της Ευρώπης ιδρύθηκε πάνω στη θεμελιώδη παραδοχή ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα ανήκουν σε όλες και όλους χωρίς καμία απολύτως εξαίρεση. Η επίσημη έναρξη της στρατηγικής έχει προγραμματιστεί για τις 26 Ιανουαρίου 2027.
Οι τέσσερις πυλώνες δράσης και οι νέες απειλές της ψηφιακής εποχής
Η στρατηγική εστιάζει σε τέσσερις κεντρικές προτεραιότητες: την αναγνώριση της ισότιμης αξιοπρέπειας και την καλλιέργεια κουλτούρας συμπερίληψης, την αντιμετώπιση της χειραγώγησης πληροφοριών και της παραπληροφόρησης, την πρόληψη και καταπολέμηση της βίας και του μίσους, καθώς και την ενίσχυση του θεσμικού και νομικού πλαισίου προστασίας. Οι παρεμβάσεις εκτείνονται σε τομείς όπως η ιδιωτική και οικογενειακή ζωή, η τεκνοθεσία και η γονεϊκότητα, η εκπαίδευση, η εργασία, η υγειονομική περίθαλψη, οι δημόσιες υπηρεσίες και η προστασία της κοινωνίας των πολιτών.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις νέες τεχνολογίες και την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI). Η στρατηγική υπογραμμίζει ότι τα αλγοριθμικά εργαλεία και οι ψηφιακές πλατφόρμες συχνά αναπαράγουν φυλετικές και έμφυλες προκαταλήψεις, διευκολύνουν την εισβολή στην ιδιωτικότητα, τροφοδοτούν την τεχνολογικά κατευθυνόμενη βία και επιταχύνουν τη διασπορά μισαλλόδοξου περιεχομένου.
Έκθεση-σοκ για τη ρητορική μίσους: Νομικά κενά και αόρατα θύματα
Παράλληλα με τη στρατηγική, το Συμβούλιο της Ευρώπης έδωσε στη δημοσιότητα ειδική έκθεση για τη ρητορική μίσους με βάση τον σεξουαλικό προσανατολισμό, την ταυτότητα φύλου, την έκφραση φύλου και τα χαρακτηριστικά φύλου (SOGIESC). Τα ευρήματα αποτυπώνουν μια εξαιρετικά ανησυχητική εικόνα, καθώς διαπιστώνεται χαοτική ανισότητα στην ποινική προστασία μεταξύ των κρατών. Ενώ 35 κράτη-μέλη καλύπτουν ρητά τον σεξουαλικό προσανατολισμό στη νομοθεσία περί ρητορικής μίσους, μόλις 18 καλύπτουν την ταυτότητα φύλου, 6 την έκφραση φύλου και μόλις 6 τα χαρακτηριστικά φύλου, με αποτέλεσμα μόνο τρεις χώρες (Βέλγιο, Δανία, Μάλτα) να παρέχουν πλήρη και ρητή ποινική προστασία για όλους τους λόγους SOGIESC.
Επιπλέον, η δυσπιστία προς τους θεσμούς, ο φόβος της δευτερογενούς θυματοποίησης και η απουσία εξειδικευμένων δεδομένων οδηγούν στο να «εξαφανίζεται» το ρατσιστικό και μισαλλόδοξο κίνητρο μέσα στις γενικές αστυνομικές στατιστικές. Αυτή η οργανωμένη στοχοποίηση των ΛΟΑΤΚΙΑ+ ατόμων μέσω παραπληροφόρησης προκαλεί φόβο, κατάθλιψη και αναγκαστική απόσυρση από τη δημόσια ζωή, διαβρώνοντας τη κοινωνική συνοχή και τους δημοκρατικούς θεσμούς.
Οι συστάσεις προς τα κράτη-μέλη
Για την κάλυψη αυτών των θεσμικών κενών, η έκθεση συνιστά στα κράτη-μέλη την αλλαγή των ποινικών κωδίκων ώστε να περιλαμβάνουν όλες τις κατηγορίες SOGIESC, τη δημιουργία εξειδικευμένων αστυνομικών και εισαγγελικών δομών, καθώς και την εξασφάλιση βιώσιμης κρατικής χρηματοδότησης προς τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών.
Παράλληλα, ζητείται η θεσμοθέτηση πιστοποιημένων φορέων αναφοράς (trusted flaggers), η εκπαίδευση των συντονιστών περιεχομένου στις πλατφόρμες και η λήψη μέτρων απέναντι στη συνθετική ρητορική μίσους που παράγεται από εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης.
