Η δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου (Zackie Oh) το 2018 αποτέλεσε σημείο καμπής για τα ελληνικά φεμινιστικά και ΛΟΑΤΚΙ+ κινήματα. Μέσα από τις πορείες μνήμης και διεκδίκησης αναδείχθηκε ένα σύνθημα που έμελλε να γίνει από τα πιο χαρακτηριστικά της σύγχρονης κινηματικής γλώσσας: «Κλωτσιές με δωδεκάποντα να βάλετε μυαλό».
Απομονωμένο από το πολιτικό και κοινωνικό του πλαίσιο, το σύνθημα μπορεί εύκολα να παρερμηνευθεί. Ωστόσο, όπως συμβαίνει διαχρονικά με τα συνθήματα των διαδηλώσεων σε όλο τον κόσμο, η λειτουργία του είναι συμβολική, μεταφορική και ρητορική. Δεν αποτελεί κυριολεκτική προτροπή για άσκηση βίας. Είναι μια μορφή πολιτικής υπερβολής, ένα λεκτικό εργαλείο που συμπυκνώνει την οργή απέναντι στη δομική βία, στις γυναικοκτονίες, στις επιθέσεις κατά ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων και στη διαρκή πατριαρχική καταπίεση.
Τα συνθήματα στις πορείες δεν διαβάζονται κυριολεκτικά. Όπως η πολιτική σάτιρα, η ποίηση ή η θεατρική επιτέλεση, αξιοποιούν την υπερβολή, την ειρωνεία και τον συμβολισμό για να μεταδώσουν ένα πολιτικό μήνυμα. Το «να βάλετε μυαλό» δεν είναι απειλή· είναι απαίτηση για κοινωνική αφύπνιση. Είναι μια κραυγή απέναντι σε ένα σύστημα που επί δεκαετίες αντιμετώπιζε τη βία κατά των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων ως κάτι «δευτερεύον» ή «μεμονωμένο».
Το ίδιο το δωδεκάποντο αποκτά μια εντελώς νέα σημασία. Ένα αντικείμενο που η πατριαρχια συνέδεσε με τη θηλυκότητα ως θέαμα, τη σεξουαλικοποίηση και την αντικειμενοποίηση, επανανοηματοδοτείται ως σύμβολο αντίστασης. Δεν εξιδανικεύεται η βία· αντιστρέφεται η σημασία ενός συμβόλου εξουσίας πάνω στα γυναικεία σώματα. Εκεί όπου το τακούνι παρουσιαζόταν ως εργαλείο συμμόρφωσης στα πρότυπα του «θηλυκού», το σύνθημα το μετατρέπει σε μεταφορά αξιοπρέπειας, αυτοδιάθεσης και ανυπακοής.
Η δύναμη του συνθήματος βρίσκεται επίσης στη διαθεματικότητά του. Ο αγώνας κατά του μισογυνισμού δεν μπορεί να διαχωριστεί από τον αγώνα ενάντια στην ομοφοβία, την τρανσφοβία και κάθε μορφή κοινωνικού αποκλεισμού. Η πατριαρχία δεν επιβάλλει μόνο συγκεκριμένους ρόλους στις γυναίκες· τιμωρεί κάθε άνθρωπο που παρεκκλίνει από τα κυρίαρχα πρότυπα φύλου και σεξουαλικότητας. Για αυτό και η μνήμη της Zackie Oh συνδέθηκε τόσο έντονα με το φεμινιστικό κίνημα: επειδή ανέδειξε ότι οι διαφορετικές μορφές καταπίεσης έχουν κοινές ρίζες.
Η διαθεματική προσέγγιση αναγνωρίζει ότι μια cis γυναίκα, μια τρανς γυναίκα, ένα non-binary άτομο, ένα drag performer ή ένας γκέι άνδρας μπορεί να βιώνουν διαφορετικές μορφές βίας, αλλά συχνά βρίσκονται αντιμέτωποι με τον ίδιο μηχανισμό κοινωνικού ελέγχου: την απαίτηση συμμόρφωσης σε αυστηρούς έμφυλους κανόνες. Έτσι, το σύνθημα λειτουργεί ως σημείο συνάντησης διαφορετικών κοινωνικών αγώνων και όχι ως αποκλειστικό σύμβολο μιας μόνο ομάδας.
Οι «κλωτσιές με δωδεκάποντα» δεν αναφέρονται σε πραγματικές κλωτσιές. Αναφέρονται στη ρήξη με την κανονικότητα της έμφυλης βίας, στη διεκδίκηση δημόσιου χώρου, στην ορατότητα και στην άρνηση της σιωπής. Είναι η μεταφορά μιας κοινωνίας που δεν αποδέχεται πλέον ότι οι ζωές των γυναικών και των ΛΟΑΤΚΙ+ ανθρώπων είναι αναλώσιμες.
Η γλώσσα των κινημάτων ήταν πάντοτε γλώσσα συμβόλων. Και αυτό ακριβώς εκφράζει το σύνθημα: όχι μια προτροπή στη βία, αλλά μια απαίτηση να τελειώσει η βία που γεννά η πατριαρχία και κάθε σύστημα καταπίεσης.
