Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ) για την εξέλιξη των δημογραφικών μεγεθών, ο πληθυσμός της Ελλάδας συρρικνώθηκε περαιτέρω κατά 56.223 άτομα. Οι γεννήσεις σημείωσαν νέα, επικίνδυνη υποχώρηση κατά 4,2%, υποχωρώντας στις 65.618 (33.633 αγόρια και 31.985 κορίτσια) σε σύγκριση με τις 68.467 του προηγούμενου έτους. Την ίδια στιγμή, οι θάνατοι ανήλθαν σε 121.841, αποτυπώνοντας την τεράστια ψαλίδα μεταξύ γεννήσεων και θανάτων που καταγράφεται αδιάλειπτα τα τελευταία χρόνια.
Παράλληλα, τα στοιχεία δείχνουν μια σαφή μετατόπιση στους κοινωνικούς θεσμούς. Ενώ οι γάμοι σημείωσαν οριακή μεταβολή (36.810), τα σύμφωνα συμβίωσης εκτινάχθηκαν κατά 14,8% φτάνοντας τα 16.627. Σταθερά ανοδική είναι και η πορεία των διαζυγίων (15.853), με την αναλογία να διαμορφώνεται πλέον στα 43,1 διαζύγια ανά 100 γάμους.
Πίσω από αυτούς τους στεγνούς αριθμούς, το πολιτικό και οικονομικό κατεστημένο επιχειρεί να προβάλει την «ατομική ευθύνη» των νέων ανθρώπων. Η αλήθεια όμως είναι τελείως διαφορετική: η υπογεννητικότητα δεν είναι επιλογή, αλλά το αναγκαστικό αποτέλεσμα μιας βίαιης ταξικής και κοινωνικής πραγματικότητας.
Επισφάλεια, παιδικό δωμάτιο στα 30 και μισθοί που δεν φτάνουν ούτε για το ενοίκιο
Πώς να σχεδιάσει το μέλλον της μια γενιά που ζει υπό καθεστώς διαρκούς εργασιακής γαλέρας; Όταν ο κατώτατος μισθός εξανεμίζεται μέσα στο πρώτο δεκαήμερο του μήνα λόγω του πληθωρισμού, όταν η στέγαση έχει μετατραπεί σε απλησίαστο εμπόρευμα εξαιτίας της ανεξέλεγκτης αισχροκέρδειας του Airbnb, και όταν οι νέοι εργαζόμενοι αναγκάζονται να συγκατοικούν με τους γονείς τους μέχρι τα τριάντα και τα σαράντα τους χρόνια, η τεκνοθεσία φαντάζει ως πολυτέλεια για λίγους.
Το κράτος πρόνοιας έχει διαλυθεί: οι δημόσιοι βρεφονηπιακοί σταθμοί είναι ελάχιστοι, το δημόσιο σύστημα υγείας καταρρέει και οι παροχές μητρότητας παραμένουν πενιχρές. Την ίδια στιγμή, οι κυβερνητικές διακηρύξεις περί «δημογραφικού προβλήματος» περιορίζονται σε συντηρητικές κορώνες και επιδόματα-ψίχουλα, αποφεύγοντας συστηματικά να αγγίξουν την ουσία: την ανάγκη για αξιοπρεπείς μισθούς, συλλογικές συμβάσεις εργασίας, δωρεάν δημόσια παιδεία και υγεία, καθώς και προστασία της πρώτης κατοικίας.
Η «αόρατη» ενδομητρίωση και οι έμφυλες διακρίσεις της ιατρικής έρευνας
Στο ήδη εφιαλτικό αυτό τοπίο προστίθεται μια άλλη, βαθιά έμφυλη και συστημική διάσταση: η πλήρης εγκατάλειψη και η θεσμική αδιαφορία για τις γυναικολογικές παθήσεις που οδηγούν στην υπογονιμότητα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η ενδομητρίωση, μια «κρυφή νόσος» που προσβάλλει εκατομμύρια γυναίκες, προκαλώντας χρόνια φλεγμονή, βλάβες στις ωοθήκες και τις σάλπιγγες, καθώς και σοβαρά ανατομικά εμπόδια στην επίτευξη εγκυμοσύνης.
Η διάγνωση της ενδομητρίωσης καθυστερεί διεθνώς από 7 έως 10 ολόκληρα χρόνια, καθώς ο έντονος πόνος της περιόδου (δυσμηνόρροια) και το χρόνιο πυελικό άλγος κανονικοποιούνται από την κοινωνία και το ιατρικό κατεστημένο ως «φυσιολογικό τμήμα της γυναικείας φύσης». Οι γυναίκες αφήνονται να υποφέρουν στη σιωπή, με αποτέλεσμα η νόσος να εξελίσσεται αθόρυβα και να καταστρέφει το αναπαραγωγικό τους σύστημα.
Ας μην εθελοτυφλούμε: αν η ενδομητρίωση ή οι παθήσεις που προκαλούν υπογονιμότητα αφορούσαν το ανδρικό σώμα, η ιατρική έρευνα θα είχε ανακαλύψει οριστικές θεραπείες εδώ και δεκαετίες. Όμως, η πατριαρχική δομή της επιστήμης και του συστήματος υγείας υποβαθμίζει συστηματικά τον γυναικείο πόνο. Η πρόσβαση σε εξειδικευμένες διαγνωστικές εξετάσεις, σε ρομποτικές ή λαπαροσκοπικές επεμβάσεις, καθώς και σε μεθόδους διατήρησης γονιμότητας (όπως η κατάψυξη ωαρίων) παραμένει πανάκριβη και εμπορευματοποιημένη, προσβάσιμη μόνο σε όσες έχουν την οικονομική δυνατότητα να πληρώσουν τα ιδιωτικά θεραπευτήρια.
Δικαίωμα στη ζωή, στη γονεϊκότητα και στην αξιοπρέπεια
Η δημογραφική συρρίκνωση της Ελλάδας δεν πρόκειται να αναστραφεί με ευχολόγια, ούτε με ηθικολογίες. Απαιτείται ριζική ανατροπή των πολιτικών λιτότητας, συντριβή της εργασιακής γαλέρας και οικοδόμηση ενός πραγματικού κράτους πρόνοιας. Απαιτείται, παράλληλα, ένα δημόσιο και δωρεάν σύστημα υγείας που θα αγκαλιάζει τη γυναίκα, θα παρέχει έγκαιρη διάγνωση για παθήσεις όπως η ενδομητρίωση και θα διασφαλίζει το δικαίωμα στην αναπαραγωγική υγεία χωρίς ταξικούς φραγμούς. Όσο η κοινωνία αντιμετωπίζει τους νέους ως αναλώσιμη εργατική δύναμη και τις γυναίκες ως αόρατες, η χώρα θα συνεχίσει να αργοπεθαίνει.
