Η έμφυλη βία δεν εμφανίζεται ξαφνικά. Δεν ξεκινά με τον βιασμό ούτε με τη γυναικοκτονία. Αναπτύσσεται μέσα σε μια κοινωνία που επί δεκαετίες μαθαίνει να κανονικοποιεί τον σεξισμό, να γελά με τα «αστεία για τον βιασμό», να αμφισβητεί τα θύματα, να ελέγχει το γυναικείο σώμα και να αντιμετωπίζει τη συναίνεση ως κάτι διαπραγματεύσιμο.
Αυτό είναι που περιγράφει ο όρος «κουλτούρα του βιασμού»: ένα σύνολο κοινωνικών αντιλήψεων και συμπεριφορών που υποβαθμίζουν, δικαιολογούν ή συγκαλύπτουν τη σεξουαλική βία. Δεν σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι είναι βιαστές. Σημαίνει ότι ορισμένες αντιλήψεις δημιουργούν ένα περιβάλλον μέσα στο οποίο η βία γίνεται ευκολότερα ανεκτή ή αόρατη.Στη ρίζα αυτού του φαινομένου βρίσκεται η πατριαρχία: ένα ιστορικά διαμορφωμένο σύστημα κοινωνικών σχέσεων που αποδίδει μεγαλύτερη εξουσία στους άνδρες και επιβάλλει αυστηρούς έμφυλους ρόλους. Η πατριαρχία δεν βλάπτει μόνο τις γυναίκες· περιορίζει και τους άνδρες μέσα από την απαίτηση να αποδεικνύουν διαρκώς δύναμη, κυριαρχία και έλεγχο. Όταν η ανδρική αξία ταυτίζεται με την εξουσία πάνω στους άλλους, οι ανισότητες γίνονται πιο εύκολο να αναπαραχθούν.
Γι' αυτό η πυραμίδα της κουλτούρας του βιασμού ξεκινά από φαινομενικά «μικρές» συμπεριφορές: σεξιστικά σχόλια, παρενόχληση στον δρόμο, victim blaming, στερεότυπα, ομοφοβία, τρανσφοβία και την ιδέα ότι κάποια σώματα είναι διαθέσιμα προς σχολιασμό ή έλεγχο. Όσο αυτά αντιμετωπίζονται ως φυσιολογικά, τόσο ευκολότερα ανοίγει ο δρόμος για σοβαρότερες μορφές κακοποίησης.
Η αντιμετώπιση της κουλτούρας του βιασμού δεν γίνεται μόνο στις δικαστικές αίθουσες. Ξεκινά από την εκπαίδευση, τη σεξουαλική αγωγή, την ισότητα των φύλων, τον σεβασμό της συναίνεσης, την υποστήριξη των επιζωσών και επιζώντων και την αμφισβήτηση των έμφυλων στερεοτύπων. Σημαίνει επίσης ότι η ευθύνη μεταφέρεται από το θύμα στον δράστη: όχι «γιατί πήγε εκεί;», αλλά «γιατί κάποιος θεώρησε ότι είχε δικαίωμα να ασκήσει βία;».
Η κοινωνική αλλαγή δεν ξεκινά από την κορυφή της πυραμίδας. Ξεκινά από τη βάση της. Κάθε φορά που αμφισβητείται ένας σεξιστικός μύθος, που διδάσκεται η έννοια της συναίνεσης, που καταγγέλλεται η παρενόχληση αντί να αποσιωπάται, αποδυναμώνεται ο μηχανισμός που επιτρέπει στη βία να αναπαράγεται.
Η ανοχή δεν είναι ουδετερότητα. Είναι το έδαφος πάνω στο οποίο μπορεί να ανθίσει η βία.
