Σύμφωνα με τη μελέτη των Jason M. Nagata, Jennifer H. Wong, Jonanne Talebloo και συνεργατών, η οποία δημοσιεύθηκε στο JAMA Network Open, η κατοχή προσωπικού smartphone στην ηλικία των 12 ετών σχετίζεται άμεσα με αυξημένες πιθανότητες εκδήλωσης συμπτωμάτων διατροφικών διαταραχών. Η έρευνα βασίστηκε σε δείγμα 8.957 εφήβων (4.712 αγόρια [51,8%] και 4.245 κορίτσια [48,2%]) από 21 ερευνητικά κέντρα των ΗΠΑ, στο πλαίσιο της μελέτης Adolescent Brain Cognitive Development (ABCD).
Τα δεδομένα έδειξαν ότι το 69,5% (6.225 έφηβοι) κατείχε δικό του smartphone στην ηλικία των 12 ετών (64,5% iPhone και 35,5% Android). Στα 12 έτη, το συχνότερο σύμπτωμα μεταξύ των κατόχων ήταν τα επεισόδια υπερφαγίας (9,2%), ενώ στα 14 έτη κυριάρχησαν οι ακατάλληλες αντισταθμιστικές συμπεριφορές για την πρόληψη αύξησης βάρους (20,5%). Συνολικά, στα 14 έτη, σχεδόν ένας στους τέσσερις κατόχους smartphone (24,2%) ανέφερε τουλάχιστον ένα σύμπτωμα διατροφικής διαταραχής.
Τι έδειξαν οι αριθμοί
Στα προσαρμοσμένα πολυπαραγοντικά μοντέλα, κατά τα οποία ελέγχθηκαν παράγοντες όπως το φύλο, η φυλή, η εθνικότητα, το εισόδημα, το επίπεδο εκπαίδευσης γονέων, το στάδιο ήβης, το σωματικό βάρος, τα συμπτώματα ΔΕΠΥ/κατάθλιψης και η κατοχή άλλων συσκευών, τα ευρήματα αποτύπωσαν σαφή επιβάρυνση.
Στη συγχρονική ανάλυση στα 12 έτη, η κατοχή smartphone συσχετίστηκε με υψηλότερο επιπολασμό επεισοδίων υπερφαγίας κατά 61% (PR: 1,61), με υπερδιπλάσια πιθανότητα εξάρτησης της αυτοαξίας από το βάρος κατά 121% (PR: 2,21) και με αυξημένη πιθανότητα παρουσίας οποιουδήποτε συμπτώματος διατροφικής διαταραχής κατά 36% (PR: 1,36).
Στη διαχρονική ανάλυση δύο ετών στα 14 έτη (με έλεγχο των αρχικών συμπτωμάτων των 12 ετών), η πρώιμη απόκτηση κινητού συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο επεισοδίων υπερφαγίας κατά 67% (RR: 1,67), με αυξημένο κίνδυνο χρήσης ακατάλληλων αντισταθμιστικών συμπεριφορών κατά 50% (RR: 1,50), με διπλάσιο κίνδυνο εξάρτησης της αυταξίας από το βάρος κατά 103% (RR: 2,03) και με συνολικά αυξημένο κίνδυνο για οποιοδήποτε σύμπτωμα κατά 49% (RR: 1,49). Παράλληλα, στις αναλύσεις ανά φύλο, η κατοχή smartphone στα 12 έτη συσχετίστηκε συγχρονικά με σημαντικά μεγαλύτερη ανησυχία για την αύξηση του βάρους στα κορίτσια σε σχέση με τα αγόρια.
Προτεινόμενοι μηχανισμοί και περιορισμοί της έρευνας
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η πρώιμη εφηβεία (10–14 ετών) είναι μια αναπτυξιακά ευάλωτη περίοδος όπου οι σωματικές αλλαγές της ήβης συμπίπτουν με την ανάγκη για αποδοχή από τους συνομήλικους και την ευαισθησία στην κοινωνική κριτική. Το προσωπικό smartphone προσφέρει ιδιωτική, ανεξέλεγκτη και εξατομικευμένη πρόσβαση σε αλγοριθμικό περιεχόμενο εστιάζοντας στην εξωτερική εμφάνιση (όπως τα trends #thinspo, #fitspo ή "looksmaxxing"), ενισχύοντας τη δυσαρέσκεια για το σώμα. Επιπλέον, η νυχτερινή χρήση διαταράσσει τον ύπνο και τη ρύθμιση της όρεξης, ενώ το διαδικτυακό στρες μπορεί να οδηγήσει σε υπερφαγία ως μηχανισμό συναισθηματικής αποφυγής.
Μεταξύ των περιορισμών της μελέτης, οι συγγραφείς αναφέρουν ότι πρόκειται για μελέτη παρατήρησης και δεν μπορεί να αποδειχθεί άμεση αιτιώδης σχέση. Επίσης, τα συμπτώματα αξιολογήθηκαν με αυτοαναφορές των εφήβων, δεν καταγράφηκε το ακριβές περιεχόμενο που κατανάλωναν στις συσκευές, ενώ τα συμπτώματα καταγράφηκαν διχοτομικά (ναι/όχι) χωρίς μέτρηση της σοβαρότητάς τους. Ωστόσο, τα ευρήματα υπογραμμίζουν την ανάγκη για καθοδήγηση των γονέων και θεσμικές συστάσεις σχετικά με την ηλικία εισαγωγής των smartphones.
[Πηγή: Nagata, Jason M., et al. "Smartphone Ownership and Eating Disorder Symptoms in Early Adolescence." JAMA Network Open 9.9 (2026): e2637897]
