Η πρόσφατη δημοσκόπηση της Opinion Poll για το Action24 φέρνει στο φως μια νέα πολιτική πραγματικότητα στην Ελλάδα, όπου το μοντέλο των ισχυρών μονοκομματικών κυβερνήσεων φαίνεται να κλείνει οριστικά τον κύκλο του.
Στην πρόθεση ψήφου, η Νέα Δημοκρατία καταγράφει ποσοστό 25,7% (31% με αναγωγή επί των εγκύρων), ακολουθούμενη από την ΕΛΑΣ με 13,2% (15,9% στην αναγωγή) και το ΠΑΣΟΚ με 10,1% (12,1% στην αναγωγή). Έπονται η Ελληνική Λύση με 6,1% (7,3%), το ΚΚΕ με 5,7% (6,8%), η Πλεύση Ελευθερίας με 4,5% (5,4%), η Ελπίδα με 4,0% (4,8%), η Φωνή Λογικής με 2,7% (3,3%), το ΜέΡΑ25 με 2,1% (2,5%), ο ΣΥΡΙΖΑ με 1,5% (1,8%), οι Σπαρτιάτες με 1,1% (1,3%), οι Δημοκράτες-ΠΚ με 1,1% (1,3%), η ΝΙΚΗ με 0,9% (1,1%) και η Νέα Αριστερά με 0,4% (0,5%), ενώ το ποσοστό των αναποφάσιστων ανέρχεται στο 16,9% και το «Άλλο Κόμμα» στο 4,0%.
Με αυτά τα νούμερα, η επίτευξη αυτοδυναμίας καθίσταται μαθηματικά αδύνατη. Ακόμη και με το ισχύον εκλογικό σύστημα της ενισχυμένης αναλογικής, ο πήχης των 151 εδρών απαιτεί ποσοστά κοντά στο 37% με 38%, κάνοντας το σενάριο μιας μονοκομματικής κυβέρνησης να μοιάζει με μακρινό παρελθόν.
Οι αστάθμητοι παράγοντες στη Δεξιά «πολυκατοικία»
Η εικόνα αυτή γίνεται ακόμη πιο σύνθετη αν συνυπολογιστούν οι εξελίξεις στο χώρο της δεξιάς παράταξης. Ο Αντώνης Σαμαράς αποτελεί έναν υπολογίσιμο αστάθμητο παράγοντα, καθώς μια ενδεχόμενη δημιουργία νέου πολιτικού φορέα από τον πρώην πρωθυπουργό θα πίεζε άμεσα τα ποσοστά της Νέας Δημοκρατίας, αφαιρώντας κρίσιμες μονάδες από τη συντηρητική της πτέρυγα και εντείνοντας τον ανταγωνισμό στα δεξιά του πολιτικού φάσματος.
Παράλληλα, η απόφαση της Ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για την άρση της ασυλίας της Αφροδίτης Λατινοπούλου, προκειμένου να διερευνηθούν οι καταγγελίες περί πλαστών υπογραφών κατά την ίδρυση της «Φωνής Λογικής», εισάγει μια πρόσθετη μεταβλητή. Η δικαστική εξέλιξη της υπόθεσης μπορεί να επηρεάσει άμεσα τη δυναμική του κόμματος, το οποίο κινείται στο 2,7%, ανακατανέμοντας τις ισορροπίες γύρω από το όριο εισόδου στη Βουλή.
Προς μια νέα κουλτούρα συνεργασιών
Όλα τα δεδομένα συγκλίνουν στο ότι η χώρα οδηγείται σταδιακά στη διαμόρφωση μιας νέας κουλτούρας κυβερνήσεων συνεργασίας. Στην Ελλάδα, οι κυβερνητικοί συνασπισμοί αντιμετωπίζονταν ιστορικά ως λύσεις ανάγκης ή προϊόντα βιαστικών διαπραγματεύσεων της τελευταίας στιγμής, όπως οι συμφωνίες μιας νύχτας μεταξύ Σαμαρά και Βενιζέλου στο παρελθόν. Αντίθετα, η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει έναν εντελώς διαφορετικό δρόμο. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, οι διαπραγματεύσεις διαρκούν εβδομάδες ή και μήνες, καταλήγοντας σε μια λεπτομερή προγραμματική συμφωνία που δεσμεύει όλα τα συμβαλλόμενα μέρη πριν από τον σχηματισμό της κυβέρνησης.
Αυτή η διαδικασία δεν αποτελεί ένδειξη αδυναμίας, αλλά δημοκρατικής ωριμότητας. Οι προγραμματικές συνεργασίες εξασφαλίζουν ότι η κυβέρνηση εκφράζει την πλειοψηφία των πολιτών και όχι απλώς το ποσοστό μιας ισχυρής μειοψηφίας. Ταυτόχρονα, η παρουσία περισσότερων εταίρων επιβάλλει διαρκή θεσμικό έλεγχο και αποτρέπει τις μονομερείς αυθαιρεσίες. Η εποχή των μονοκομματικών «λευκών επιταγών» φαίνεται να παρέρχεται, και το στοίχημα για το πολιτικό σύστημα είναι αν θα μπορέσει να προσαρμοστεί έγκαιρα στη λογική των συνεννοήσεων για το κοινό όφελος.
